“Alüminyum kaç lira?” sorusunun tek bir cevabı yoktur, çünkü alüminyum tek bir ürün değildir. Doğrama profili, araç jantı, kablo, içecek kutusu, klima radyatörü ve motor bloğu hepsi alüminyumdur ama farklı alaşımlar, farklı temizlik düzeyleri ve farklı işleme maliyetleri nedeniyle farklı fiyatlanır. Bu yazıda alüminyum hurdasının başlıca çeşitlerini, fiyat farkını yaratan nedenleri ve satıştan önce yapabileceğiniz hazırlıkları anlatıyoruz. Güncel aralıklar için hurda fiyatları sayfasına bakabilirsiniz; bu yazıda rakam vermiyoruz.
Alüminyum neden bu kadar çeşitli?
Saf alüminyum yumuşaktır. Endüstride ise farklı amaçlar için başka elementlerle (magnezyum, silisyum, bakır, çinko vb.) alaşımlandırılır. Her alaşım farklı bir işleme yöntemine sahiptir: bazısı pres ile profil olur, bazısı kalıba dökülür, bazısı levha olarak haddelenir. Geri dönüşümcüler için önemli olan, alaşımın yaygınlığı, temizliği ve eritmeye uygunluğudur.
Alüminyum hurdasının büyük avantajı, geri dönüşümde yeniden eritildiğinde ilk üretime göre çok daha az enerji gerektirmesidir; bu yüzden hurdası değerli bir hammaddedir. Bu genel bir bilgidir; verimlilik oranlarını yazmıyoruz çünkü uygulamaya göre değişir.
Başlıca alüminyum hurda çeşitleri
1. Doğrama ve inşaat profili. Pencere, kapı, cephe ve vitrin profilleri. Genellikle benzer alaşımdan yapıldığı için en değerli gruplardan biridir. Fiyatı etkileyenler: boya, eloksal kaplama, conta, cam, vida ve menteşe gibi yabancı maddeler. Temiz ve takılı parçalardan arınmış profil daha iyi fiyat alır. Boyalı profil de kabul görür, ancak boyasız ve temiz profilden daha düşük değerlendirilebilir.
2. Sert alüminyum / döküm parçalar. Motor bloğu, silindir kapağı, şanzıman gövdesi, pompa gövdesi gibi dökme parçalar. Genellikle silisyum içeriği yüksek alaşımlardır; profile göre ayrı bir sınıfta fiyatlanır. Demir bağlantılar (cıvata, burç, yağ bileziği) varsa bunlar çıkarılmalıdır; çünkü demir ağırlığı alüminyum olarak hesaplanmaz.
3. Jant. Araç alüminyum jantları genellikle ayrı bir kategoridir. Lastik, ağırlık ve valf çıkarılmış olmalıdır. Kromlu ya da boyalı jantlarda yüzey kaplaması fiyatı etkileyebilir.
4. Kablo alüminyumu. Enerji nakil ve dağıtım kablolarının bir kısmında iletken alüminyumdur. Bu kablolar bakır kablolardan farklı fiyatlanır. Çelik özlü örnekleri de vardır; çelik kısım alüminyum sayılmaz. Soyulmuş alüminyum tel ayrı bir kalemdir. Kablo konusu için kablo hurdası soyulmalı mı? yazımıza bakın. Önemli bir uyarı: kurum etiketli ya da şebekeden kesilmiş kablolar kamuya ait olabilir ve alınmaz.
5. Radyatör ve soğutma petekleri. Klima, araç ve ısıtma radyatörlerinde alüminyum ve bakır birlikte bulunabilir. Alüminyum-bakır karışık petekler, tek tek ayrılmış metallerden farklı fiyatlanır. Bakır boru ve alüminyum kanatçığı ayırmak değeri artırabilir; ancak bu iş zaman alır. Ayrıntılar klima-radyatör-petek hurdası sayfasında.
6. Teneke kutu ve ambalaj. İçecek kutuları, folyo, tepsi gibi ince malzemeler. Hafif olduğu için hacim büyük, ağırlık düşük olur. Boya, yapıştırıcı ve plastik içeren folyolar daha düşük sınıfta kalır. Bu grup genellikle ince alüminyum olarak ayrı değerlendirilir.
7. Alüminyum levha ve sac. Haddelenmiş malzemeler; tabela, tank gövdesi, kasa ve karoser parçaları. Temiz levha, doğrama profiline yakın bir sınıfta değerlendirilir.
8. Alüminyum talaş. Torna ve freze artığı. Yağlı ve ince olduğu için verimi düşüktür; yağdan arındırılmış, kuru ve temiz talaş daha iyi değerlendirilir. Talaşın demir ve pirinç gibi başka metallerle karıştırılmaması önemlidir. Metal talaşı sayfamızda ayrıntı var: metal talaşı.
9. Karışık alüminyum. Birden fazla türün karıştığı, ayrıştırılmamış yığınlar. En düşük sınıfta fiyatlanır, çünkü alıcı sınıflandırma ve ayıklama işçiliğini üstlenir.
Fiyat farkını yaratan faktörler
- Alaşım ve tür: Profil, döküm, levha, kablo gibi farklı sınıflar.
- Temizlik: Yabancı madde (demir, plastik, cam, conta, lastik, yağ, boya) arttıkça değer düşer.
- Miktar: Büyük partilerde taşıma ve işleme maliyeti kg başına azalır.
- Piyasa: Alüminyum fiyatı uluslararası borsalarda (LME gibi) ve döviz kurunda hareket eder. Yerel fiyat bunlara bağlıdır.
- Hazırlık: Ayrılmış, kuru ve sıkıştırılmış ya da düzenli yığılmış malzeme kolay işlenir.
Fiyat mantığının genel yapısı bakırla benzer; ayrıntılı açıklama için hurda bakır fiyatı nasıl belirlenir? yazısına göz atabilirsiniz.
Alüminyumu nasıl ayırt ederiz?
- Hafiflik: Alüminyum, demire ve bakıra göre çok daha hafiftir.
- Mıknatıs: Alüminyum mıknatısa yapışmaz. Yapışıyorsa demir veya çelik içeriyordur.
- Renk: Gümüş-gri, mat beyaz bir görünüm. Oksitlenmiş yüzey kirli beyaz olabilir.
- Çizik: Çizdiğinizde parlak gümüşi yüzey görülür.
- Paslanmaz çelikten farkı: Paslanmaz çelik çok daha ağırdır; bazı türleri mıknatısa yapışır, parlak yüzeyi korur.
Sarı-bakır karışıklığını da yaşıyorsanız sarı ve bakır nasıl ayırt edilir? yazımız yardımcı olur.
Satıştan önce hazırlık
- Türlere göre ayırın: profil, döküm, jant, kablo, teneke, radyatör.
- Demir cıvata, burç, menteşe, conta, cam, lastik ve plastik gibi yabancı maddeleri çıkarın.
- Jantlardan lastik ve ağırlıkları, profillerden cam ve contaları ayırın.
- Yağlı parçaları süzdürün; mümkünse kuru tutun.
- Kapalı bir kab içinde veya kapalı bir ortamda yağmurdan koruyun.
- Hafif teneke ve folyoları çuvallayın ya da balyalayın; açık yığınlar rüzgârda dağılır.
Ayıklamaya harcayacağınız emek ile kazanacağınız fiyat farkını kıyaslayın. Küçük miktarda aşırı uğraşmanın karşılığı olmayabilir; büyük miktarda ise ayrıştırma kayda değer fark yaratır.
Güvenlik ve yasal uyarılar
- Kesme, taşıma ve yükleme sırasında eldiven ve koruyucu gözlük kullanın; profil kenarları keskin olabilir.
- Basınçlı kap, tüp, yağ ya da yakıt içeren parçaları boşaltılmadan satmayın.
- Klima ve soğutucu cihazlarda gaz boşaltımı yetkili kişilerce yapılmalıdır.
- Kamuya ait malzeme (aydınlatma direği, trafik levhası, kurum işaretli tel ve profiller) ve çalıntı olabilecek ürünleri satmayın; biz de almıyoruz. Detaylar alınmayan hurdalar sayfasında.
- Tartıyı gözünüzün önünde yaptırın. Daha fazla ipucu için hurda satarken dikkat edilmesi gerekenler yazısına bakın.
Fiyat nasıl öğrenilir?
Fotoğraf, yaklaşık ağırlık ve tür bilgisiyle bir ön aralık verebiliyoruz. Kesin fiyat; ayrıştırma ve tartı sonrasında belirleniyor. Sabit bir rakamı sayfaya yazmıyoruz çünkü piyasa günlük değişiyor. Alüminyum özelindeki alım bilgilerimiz alüminyum hurdası sayfasında; kablo içeren partiler için kablo hurdası sayfasına bakabilirsiniz. Yerinden alım isteyenler yerinden hurda alımı sayfasını inceleyebilir.
Sonuç
Alüminyum tek bir fiyatla alınıp satılan homojen bir malzeme değildir. Profil, döküm, jant, kablo, radyatör, teneke ve talaş birbirinden farklı değerlendirilir. Ayırma, temizleme ve doğru tanıma, sizin elinizdeki en etkili fiyat artırma yoludur. Karışık bir yığınınız varsa fotoğrafını gönderin; birlikte hangi kalemin nereye girdiğini netleştirelim.