Aracınızın aküsü bitti, yenisini taktınız ve eskisi garajın bir köşesinde duruyor. Atmak aklınıza gelebilir ama bunu yapmamanız gerekir. Kurşun-asit aküler; hem içerdiği kurşun hem de sülfürik asit nedeniyle tehlikeli atık sınıfında değerlendirilir ve doğaya ya da çöpe bırakılması çevre mevzuatına aykırıdır. Öte yandan akü, içindeki kurşun nedeniyle geri dönüşüm değeri olan bir malzemedir. Bu yazıda eski aküyü nasıl güvenli biçimde saklayacağınızı, taşıyacağınızı ve satacağınızı anlatıyoruz.
Akü neden özel bir hurdadır?
Araç, motosiklet, UPS ve forklift gibi cihazlarda yaygın olarak kurşun-asit akü kullanılır. İçinde şunlar bulunur:
- Kurşun plakalar ve kurşun bileşikleri: Ağır metal olarak insan sağlığı ve çevre için risklidir. Değerli bir geri dönüşüm malzemesidir.
- Sülfürik asit (elektrolit): Cilde, gözlere ve kıyafetlere zarar verir; metalleri aşındırır.
- Plastik kasa: Geri dönüştürülebilir, ama kırıldığında içeriği sızdırır.
- Hidrojen gazı: Şarj sırasında ve bazen hasarlı akülerde çıkabilir; kıvılcım yanında patlayıcı karışım oluşturabilir.
Bu nedenle akü, normal metal hurdasından farklı bir şekilde ele alınır. Kurşun hakkında genel bilgi için kurşun hurdası sayfasına, akü ile ilgili ayrıntılar için akü hurdası sayfasına bakabilirsiniz.
Yasal çerçeve
Türkiye’de atık pil ve akümülatörlerin yönetimi çevre mevzuatı kapsamında düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerin ana fikri şudur: kullanılmış aküler çöpe atılmaz, kontrolsüz ortama bırakılmaz; yetkili toplama, depolama ve geri kazanım kanallarına verilir. Akü satan ya da akü değişimi yapan işletmelerin de eski aküyü geri alma yükümlülükleri olabilir. Mevzuatın ayrıntıları zamanla değişebileceği için en güncel bilgiyi yetkili kurumlardan (çevre ve şehircilik idaresi, belediyeler) teyit edin. Bu yazı hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Eski aküyü güvenle saklamak
Aküyü satana kadar şu kurallara uyun:
- Dik tutun. Akü devrilirse içindeki sıvı sızabilir. Mümkünse plastik bir tepsi ya da asit dayanımlı bir kap içinde bekletin.
- Kapalı ve kuru bir yerde tutun. Yağmura ve neme maruz bırakmayın.
- Çocuk ve hayvanlardan uzak tutun.
- Isı kaynağı ve kıvılcımdan uzak tutun. Isıtıcı, soba, kaynak ve elektrik panosu yakınına koymayın.
- Kutupları yalıtın. Kutup başlarına metal temas etmesin; kısa devre yangına yol açabilir. Kutup başlarını izole bantla kapatabilirsiniz.
- Çatlak ve sızıntı kontrolü yapın. Kasada çatlak, şişme ya da sızıntı varsa daha fazla dikkat gerekir; sızdıran aküyü başka bir kabın içine koyup ayrıca belirtin.
Taşırken dikkat edilecekler
- Aküyü bagajda sarsılmayacak şekilde sabitleyin ve devrilmeyecek biçimde yerleştirin.
- Sızıntı olasılığına karşı altına plastik tepsi ya da kalın bir naylon koyun.
- Taşırken eldiven ve mümkünse koruyucu gözlük kullanın.
- Asit damlaları kıyafetinize veya cildinize bulaşırsa bol suyla yıkayın; göze sıçrarsa derhal sağlık kuruluşuna başvurun.
- Aracın içinde sigara içmeyin, kıvılcım çıkaracak işlem yapmayın.
- Birden fazla aküyü üst üste yığmayın.
Kendiniz sökerken önce eksi (negatif) kutbu, sonra artı kutbu çıkarın; takarken ters sırayla ilerleyin. Aracın elektronik donanımına zarar vermemek için aracın kılavuzuna uyun.
Akü nasıl fiyatlanır?
Akü hurdası genellikle ağırlığa göre değerlendirilir; çünkü değerin büyük kısmı içindeki kurşundan gelir. Fiyatı etkileyen unsurlar:
- Akü tipi ve boyutu: Araç, kamyon, forklift ya da UPS aküsü gibi.
- Ağırlık: Ağır akü genellikle daha fazla kurşun içerir.
- Durum: Kasanın bütünlüğü, sızıntı olup olmaması. Kırık ve sızdıran aküler işlem zorluğu nedeniyle farklı değerlendirilebilir.
- Miktar: Tek akü ile onlarca akülük parti aynı şekilde fiyatlanmaz.
- Piyasa: Kurşun fiyatı uluslararası piyasalara ve döviz kuruna göre değişir.
Bu yüzden sayfamıza sabit bir rakam yazmıyoruz. Güncel bilgi için hurda fiyatları sayfasına bakabilir ya da fotoğraf ve ağırlık bilgisiyle bize ulaşabilirsiniz.
Sökmeyin, kırmayın, boşaltmayın
Akülerin içindeki asidi dışarı boşaltmak, plakaları çıkarmaya çalışmak ya da kasayı kırmak çok tehlikelidir. Asit zarar verir, kurşun toz ve buharı sağlığa zararlıdır, ayrıca bu işlem çevre mevzuatına da aykırıdır. Aküyü olduğu gibi, bütün hâlinde teslim edin. Asit boşaltılmış ya da parçalanmış akü, bütün aküye göre daha fazla işlem gerektirir ve çoğu alıcı tarafından kabul edilmeyebilir.
Satış sürecinde dikkat edilmesi gerekenler
- Alıcının yetkisini sorun. Akü, çevre mevzuatı gereği yetkili kanallara teslim edilmelidir. Alıcının bu konuda kurallara uyduğundan emin olun.
- Tartıyı izleyin. Akü ağırlıkla fiyatlandığı için tartı doğruluğu önemlidir. Hurda satarken dikkat edilmesi gerekenler yazımızda tartı kontrolünü ayrıntılı anlattık.
- Fiyatı baştan konuşun. Kaç kg, hangi tip, kırık ya da sızıntılı olanlar var mı gibi bilgilerle ön fiyat alın.
- Çalıntı olmadığından emin olun. Telekom, enerji nakil hatları ve kurum bina akü sistemleri gibi kaynaklardan gelen aküler özellikle şüphe uyandırabilir. Sahibi olmadığınız aküyü satmayın.
- Yeni akü alırken eski aküyü iade edin. Akü satan birçok işletme eski aküyü teslim alır. Bu, en kolay ve en yasal yoldur.
Biz akü konusunda nasıl çalışıyoruz?
Akü, kabul ve taşıma kuralları nedeniyle diğer metallerden ayrı ele aldığımız bir kalemdir. Koşullar (miktar, tip, bütünlük) değişebildiği için akülü bir satış planlıyorsanız lütfen önce arayın ya da fotoğraf gönderin; kabul edebileceğimiz durumda yerinden alım planlarız, edemediğimizde de sizi doğru yere yönlendirmeye çalışırız. Bu konuda açık davranmayı tercih ediyoruz. Alamadığımız malzemeler alınmayan hurdalar sayfasında listeli.
Sık yapılan hatalar
- Aküyü bahçeye, çöp konteynerine ya da dere kenarına bırakmak.
- Asit boşaltmak ya da aküyü delmek.
- Aküleri yan yatırarak taşımak.
- Bakır tel ve kabloları aküyle aynı çuvala koymak (asit sızarsa diğer malzeme de kirlenir).
- Kutupları açıkta bırakıp başka metal parçalarla temas ettirmek.
Küçük görünen bu hatalar ciddi sağlık, güvenlik ve çevre sorunlarına dönüşebilir.
Sonuç
Eski akü bir çöp değil, doğru yönetildiğinde geri dönüştürülebilen bir malzemedir. Güvenli saklayın, bütün hâlinde teslim edin, tartıyı izleyin ve yasal kurallara uyan bir alıcıyla çalışın. Akü ile birlikte başka metaller de satacaksanız ayrı gruplayın. Bakır, alüminyum ve demir gibi diğer kalemler için hurda bakır fiyatı nasıl belirlenir? ve alüminyum hurda çeşitleri ve fiyat farkları yazılarına göz atabilirsiniz. Yerinden alım için yerinden hurda alımı sayfasına bakın.